
Sertralina - działanie, dawkowanie i czego się spodziewać
Leki

Sertralina to jeden z najczęściej przepisywanych leków z grupy SSRI. Ma szerokie wskazania, przewidywalne dawkowanie i dobrze opisany profil działań niepożądanych. W Polsce wydawana wyłącznie z przepisu lekarza.
Krótko: co to za lek
Sertralina to lek z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). W polskim rejestrze występuje w tabletkach powlekanych o mocach 25, 50, 100 i 150 mg, pod nazwami Zoloft, Asentra, Setaloft, Zotral, Asertin, Sertagen, Stimuloton i kilkoma dalszymi. Każdy z tych preparatów ma kategorię Rp.
Przyjmuje się ją raz na dobę, rano lub wieczorem, z posiłkiem lub niezależnie od niego. Pełną ocenę skuteczności robi się po tygodniach, nie po dniach, a leczenia nie przerywa się nagle.
Pierwsze tygodnie i każda zmiana dawki. Wtedy lęk, niepokój i myśli samobójcze potrafią chwilowo narosnąć, najbardziej przed 25. rokiem życia. To najważniejszy powód, dla którego start leczenia powinien odbywać się pod kontrolą lekarza i dla którego warto, by ktoś bliski o tym wiedział. Wsparcie całodobowo i bezpłatnie: 116 123 oraz 800 70 2222, dla osób do 18 lat 116 111, zagrożenie życia 112.
Mechanizm działania
Serotonina uwolniona do przestrzeni między neuronami jest z niej zabierana z powrotem przez białko transportujące. Sertralina to białko blokuje, więc przekaźnik pozostaje dłużej w miejscu, w którym działa. Selektywność oznacza, że pozostałe układy receptorowe lek zostawia w zasadzie w spokoju, i stąd bierze się lepsza tolerancja niż przy klasach starszych.
Sam wzrost dostępności serotoniny następuje szybko, w ciągu godzin. Poprawa nastroju nie, bo zależy od wolniejszych zmian adaptacyjnych w układzie nerwowym. Ta rozbieżność jest źródłem najczęstszego nieporozumienia: działania niepożądane pojawiają się wcześniej niż efekt terapeutyczny.
Okres półtrwania sertraliny w fazie eliminacji wynosi około 26 godzin, co pozwala na jedną dawkę dobową i sprawia, że stężenie leku nie waha się gwałtownie między kolejnymi tabletkami.
Wskazania
Charakterystyka sertraliny wymienia jako wskazania przede wszystkim epizody dużej depresji wraz z zapobieganiem ich nawrotom, a dalej zespół lęku pourazowego, zespół lęku społecznego, lęk napadowy (z agorafobią albo bez) oraz zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, także u dzieci i nastolatków w wieku 6 do 17 lat.
To zestawienie tłumaczy, dlaczego sertralina pojawia się w receptach nie tylko przy obniżonym nastroju. W zaburzeniach lękowych bywa lekiem pierwszego wyboru, a leczenie prowadzi się wtedy nieco inaczej niż w depresji, zaczynając od niższej dawki.
Rozpoznanie stawia lekarz. Lista wskazań nie służy do samodiagnozy; przy pierwszym epizodzie lekarz zwykle zaleca najpierw badanie u psychiatry w gabinecie.
Dawkowanie i czas do efektu
Schemat z charakterystyki jest przejrzysty i pokazuje, dlaczego dawka startowa zależy od rozpoznania.
| Sytuacja | Dawka początkowa | Dalsze postępowanie |
|---|---|---|
| Depresja i zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne | 50 mg na dobę | Zwiększanie o 50 mg, nie częściej niż raz na tydzień |
| Lęk napadowy, PTSD, zespół lęku społecznego | 25 mg na dobę | Po tygodniu zwiększenie do 50 mg raz na dobę |
| Brak odpowiedzi na 50 mg | - | Zwiększanie w odstępach co najmniej tygodnia, do maksymalnie 200 mg na dobę |
Niższa dawka na start w zaburzeniach lękowych ma uzasadnienie w danych: charakterystyka mówi wprost, że taki schemat rzadziej wywołuje skutki uboczne typowe dla początku leczenia lęku napadowego.
Jeśli chodzi o czas, pierwsze działanie może przyjść w ciągu 7 dni, ale na pełny efekt czeka się dłużej, zwłaszcza w zaburzeniach obsesyjno-kompulsyjnych. W depresji leczenie prowadzi się wystarczająco długo, co najmniej sześć miesięcy, aby upewnić się, że objawy ustąpiły. To odpowiedź na pytanie, dlaczego lekarz nie zgadza się na odstawienie po miesiącu dobrego samopoczucia.
Działania niepożądane
Najczęstszym działaniem niepożądanym sertraliny są nudności. Poza tym opisywane są bóle głowy, bezsenność i biegunka. W badaniach nad leczeniem zespołu lęku społecznego zaburzenia seksualne w postaci niezdolności do ejakulacji wystąpiły u 14 procent leczonych mężczyzn wobec 0 procent w grupie placebo; charakterystyka zaznacza, że te działania są zależne od dawki i często przemijają w trakcie dalszego leczenia.
Praktyczny podział wygląda tak: część objawów należy do fazy przyzwyczajania i słabnie po dwóch tygodniach, część utrzymuje się dłużej i bywa powodem rozmowy o zmianie dawki lub leku.
- Start. Nudności, rozbicie, bóle głowy, zaburzenia snu w obie strony, przejściowy niepokój.
- Dłuższe leczenie. Zaburzenia sfery seksualnej, potliwość, dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.
- Wymagające kontaktu z lekarzem. Hiponatremia, szczególnie u osób w podeszłym wieku, oraz objawy sugerujące zespół serotoninowy przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych.
Z takimi dolegliwościami nie warto czekać do kontroli za trzy miesiące. Lekarz często łagodzi je zmianą pory przyjmowania albo wolniejszym zwiększaniem dawki, natomiast samodzielne modyfikowanie dawkowania jest ryzykowne i decyzja należy do niego.
Przeciwwskazania i interakcje
Charakterystyka wymienia jako przeciwwskazania nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze, jednoczesne stosowanie nieodwracalnych inhibitorów monoaminooksydazy oraz jednoczesne stosowanie pimozydu.
Przy inhibitorach MAO obowiązują konkretne odstępy: stosowania sertraliny nie rozpoczyna się w ciągu co najmniej 14 dni od zakończenia leczenia nieodwracalnym inhibitorem MAO, a przed rozpoczęciem takiego leczenia sertralinę odstawia się na co najmniej 7 dni. Powodem jest ryzyko zespołu serotoninowego, przebiegającego między innymi z pobudzeniem psychoruchowym, drżeniem mięśniowym i hipertermią.
U osób w podeszłym wieku lek stosuje się ostrożnie ze względu na zwiększone ryzyko hiponatremii. Przy niewydolności wątroby dawki są mniejsze lub rzadsze, a przy ciężkiej niewydolności wątroby sertraliny nie należy stosować. Przy niewydolności nerek dostosowanie dawki nie jest wymagane.
Z tego powodu przed receptą lekarz dopytuje o każdy lek i suplement, także tramadol, tryptany i dziurawiec, i przegląda historię wykupionych recept. Jak wygląda taka weryfikacja, opisujemy na stronie o konsultacji psychiatrycznej online.
Odstawianie
Nagłego odstawienia należy unikać. Kończąc leczenie, schodzi się z dawki przez co najmniej tydzień lub dwa, aby zmniejszyć ryzyko reakcji odstawiennych. Jeśli objawy pojawią się po zmniejszeniu dawki, lekarz rozważa powrót do dawki poprzedniej, a potem wolniejsze schodzenie.
Wiadomo, jak często to się zdarza: w badaniach klinicznych reakcje odstawienne zgłosiło 23 procent osób kończących sertralinę i 12 procent tych, które nadal ją brały. Najczęściej opisywane są zawroty głowy, zaburzenia czuciowe w tym parestezje, zaburzenia snu z bezsennością i intensywnymi snami, pobudzenie lub niepokój, nudności lub wymioty, drżenia i bóle głowy.
To reakcja organizmu na zniknięcie substancji, do której się przystosował, a nie uzależnienie. Tempo odstawiania ustala lekarz, zwykle po okresie stabilnej poprawy. Praktyczną stronę przechodzenia na inną cząsteczkę opisujemy w artykule o zmianie leku przeciwdepresyjnego.
Przydatny będzie też tekst: Interakcje leków przeciwdepresyjnych.

Najczęstsze pytania
Po jakim czasie sertralina zaczyna działać?
Charakterystyka podaje, że pierwsze działanie bywa widoczne w ciągu 7 dni, ale pełny efekt zwykle wymaga więcej czasu, szczególnie w zaburzeniach obsesyjno-kompulsyjnych. W praktyce najpierw wraca sen i apetyt, a nastrój później.
Jak długo trwa leczenie sertraliną?
W depresji charakterystyka wskazuje na prowadzenie leczenia wystarczająco długo, co najmniej przez sześć miesięcy, aby upewnić się, że objawy ustąpiły. Dobre samopoczucie po kilku tygodniach nie jest więc sygnałem do zakończenia terapii. O długości leczenia i o momencie odstawiania decyduje lekarz.
Jakie moce sertraliny są zarejestrowane w Polsce?
Tabletki powlekane o mocach 25, 50, 100 i 150 mg. Dawkę początkową i docelową ustala lekarz, a maksymalna dawka dobowa według charakterystyki wynosi 200 mg. Zmian dawkowania dokonuje się w odstępach co najmniej jednego tygodnia.
Czy sertralina uzależnia?
Nie wywołuje głodu ani przymusu przyjmowania. Po dłuższym leczeniu odstawia się ją stopniowo, ponieważ nagłe przerwanie daje objawy odstawienne: zawroty głowy, zaburzenia czuciowe, zaburzenia snu, niepokój, nudności i bóle głowy. To reakcja adaptacyjna organizmu, nie uzależnienie.
Czy sertralinę można łączyć z alkoholem?
Łączenie nie jest zalecane. Alkohol nasila senność i zaburzenia koncentracji, a przy chorobie leczonej lekiem przeciwdepresyjnym pogarsza sam przebieg leczenia. Pytania o konkretną sytuację kieruj do lekarza prowadzącego.
Co zrobić, gdy zapomnę o dawce?
Nie przyjmuje się dwóch dawek naraz. Okres półtrwania sertraliny wynosi około 26 godzin, więc pojedyncze pominięcie zwykle nie powoduje gwałtownych zmian, ale powtarzające się przerwy obniżają skuteczność leczenia i mogą wywołać objawy odstawienne. Ustal postępowanie z lekarzem.
Czy sertralinę wolno stosować w ciąży?
O leczeniu decyduje lekarz po zważeniu korzyści i ryzyka, a ciąża i jej planowanie wymagają wizyty na miejscu, nie tylko formularza online. Nieleczona depresja także niesie ryzyko, dlatego decyzji nie podejmuje się przez odstawienie leku na własną rękę.
Kontynuujesz leczenie sertraliną?
Wypełnij wywiad medyczny. Na koniec lekarz zajrzy do historii recept w IKP i zdecyduje o e-recepcie.
Zamów konsultację
Redakcja i recenzja
- AutorRedakcja MEDINOW Sp. z o.o.
- Recenzja medycznalek. Damian Wojno (OIL Olsztyn, PWZ 3211301)
- Opublikowano
- Zaktualizowano
Opisujemy leki, ale leczenie prowadzi lekarz, który zna twój przypadek: to on ustala włączenie, zmianę i odstawienie. Przy myślach o odebraniu sobie życia sięgnij po telefon: 116 123, a gdy życie jest bezpośrednio zagrożone, 112.